Op de Sophiahoeve in Warmond maken ze al sinds 1600 roomboter en Leidse kaas. Inmiddels staat de dertiende generatie klaar om het familiebedrijf voort te zetten. Vader Theo en zoon Jelle Warmerdam werken dagelijks samen aan producten die je in de hele regio tegenkomt. Maar achter dat bekende pakje roomboter met de blauwe wikkel gaat veel meer schuil dan je misschien denkt.
Als ik 's ochtends vroeg op de Sophiahoeve aankom, is Jelle al druk bezig met kaas maken. Ik sta naast Theo terwijl hij de roomboter afweegt, nog altijd op een ouderwetse analoge weegschaal. Het is een mooi voorbeeld van hoe hier wordt gewerkt. Met kennis die van generatie op generatie wordt doorgegeven en met de hand, waar dat het beste resultaat oplevert.
Voor Jelle was het nooit echt een bewuste keuze om boer te worden. “Je groeit ermee op. Het is gewoon hoe het gaat.” Net zoals zijn vader het vak van zijn ouders leerde, leert Jelle bepaalde zaken nu van Theo. Want hoewel er tegenwoordig veel meer bekend is over het maken van kaas en boter en hij volop op school leert, zijn er ook dingen die je alleen door ervaring leert.
Bijzondere koeien, bijzondere melk
De basis van de producten van de Sophiahoeve ligt bij hun 48 Blaarkoppen. Dit zeldzame koeienras hoort van oudsher bij de streek en levert de melk waarvan Theo en Jelle hun boter en Leidse kaas maken. Daarbij draait het niet om zoveel mogelijk melk produceren, maar om de kwaliteit ervan. Want goede boter en kaas beginnen bij de koe, het voer en het land.
Roomboter maken zoals vroeger
Wie een pakje roomboter koopt, staat er waarschijnlijk niet bij stil hoeveel tijd het kost om dat te maken. Op de Sophiahoeve wordt de melk nog op natuurlijke wijze afgeroomd. De room komt vanzelf bovendrijven, wordt met de hand afgeschept en vervolgens met eigen karnemelk aangezuurd. Daarna krijgt de room 24 tot 36 uur de tijd om te verzuren.
Pas dan wordt er gekarnd. De boter wordt vervolgens gewassen, gekneed, afgewogen en met de hand verpakt in die kenmerkende blauwe wikkel.
Het klinkt misschien eenvoudig, maar temperatuur, seizoen en de samenstelling van de melk hebben allemaal invloed op het eindresultaat. Juist daarom is ervaring zo belangrijk.
Leidse kaas als culinair erfgoed
Naast roomboter maakt de familie al generaties lang traditionele Leidse kaas. Deze kaas is magerder, steviger en droger dan Goudse kaas en wordt met komijn gemaakt. Het is een streekproduct dat nog maar op weinig plekken op traditionele wijze wordt geproduceerd.
“Op school leren ze kaas maken, maar Leidse kaas maken is echt een andere kaas”, vertelt Theo. Vroeger gebeurde alles op ervaring en gevoel. En hoewel de technieken zich hebben ontwikkeld, blijft dat gevoel ook nu onmisbaar.
Dat ambacht vraagt tijd. De werkdagen beginnen rond half zes en als Jelle 's ochtends kaas maakt, legt hij die soms pas om tien uur 's avonds in de pekel. De volgende ochtend begint alles opnieuw.
Een ambacht dat moet blijven bestaan
Wat de Sophiahoeve bijzonder maakt, is niet alleen dat er al eeuwenlang boter en kaas wordt gemaakt. Het is vooral de kennis die daarbij behouden blijft. Kennis die je niet zomaar uit een boek leert en die verloren gaat als niemand het vak meer voortzet.
Theo verwoordt het treffend: “We zijn als agrarische sector altijd goed geweest in produceren en kwaliteit maken. We zijn als sector alleen vergeten het verhaal erachter ook te vertellen.”
En dat is precies waarom we met Proef de Streek de makers achter onze regionale producten opzoeken. Want achter een pakje roomboter of een stuk Leidse kaas zitten mensen, lange werkdagen en generaties vakmanschap.
Door bewust voor dit soort streekproducten te kiezen, helpen we dat ambacht behouden. Zodat ook volgende generaties kunnen blijven genieten van échte Leidse kaas en die heerlijke roomboter van de Sophiahoeve.
Waar koop je de roomboter en Leidse kaas van de Sophiahoeve?
De producten zijn op verschillende plekken in de regio verkrijgbaar. Op zaterdag staat de familie zelf op de markt in Warmond. Alle overige verkooppunten vind je op de website van de Sophiahoeve.